Trong nhiều phát biểu quan trọng về công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh nhiều quan điểm có ý nghĩa đặc biệt sâu sắc, trong đó có quan điểm: “Phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực là nhiệm vụ chiến lược, phải tiến hành kiên trì, thường xuyên, không ngừng nghỉ và tuyệt đối không làm theo kiểu phong trào”. Đây là phát biểu được Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh tại Lễ kỷ niệm 60 năm Ngày truyền thống ngành Nội chính Đảng (05/01/1966 - 05/01/2026) không chỉ là lời nhắc nhở về phương pháp, mà còn là yêu cầu mang tính nguyên tắc, thể hiện tầm nhìn chiến lược, bản lĩnh chính trị và quyết tâm rất cao của Đảng ta trong cuộc đấu tranh lâu dài, phức tạp nhưng không thể trì hoãn này.
Chống tham nhũng không phải là chiến dịch ngắn hạn, kiên quyết nhưng không cực đoan, nhân văn nhưng không dung túng
Tham nhũng là một hiện tượng xã hội tiêu cực tồn tại gắn liền với quyền lực và lợi ích. Do đó, chống tham nhũng không thể là hành động nhất thời, càng không thể làm theo kiểu “rầm rộ lúc đầu, lắng xuống về sau”. Tổng Bí thư nhiều lần khẳng định, nếu coi chống tham nhũng như một phong trào, một chiến dịch có điểm bắt đầu và kết thúc thì rất dễ rơi vào hình thức, đối phó; thậm chí có thể dẫn đến tâm lý né tránh, chờ đợi, hoặc “án binh bất động” của một bộ phận cán bộ.
Thực tế cho thấy, chống tham nhũng theo kiểu phong trào thường đi kèm với các biểu hiện như làm mạnh khi có chỉ đạo, làm gắt khi dư luận lên cao, nhưng thiếu chiều sâu, thiếu bền bỉ và không giải quyết tận gốc nguyên nhân. Cách làm đó không những không triệt tiêu được tham nhũng mà có thể làm suy giảm niềm tin của Nhân dân vì theo kiểu “đầu voi, đuôi chuột”.
Chính vì vậy, Tổng Bí thư yêu cầu phải xác định chống tham nhũng là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục, lâu dài, gắn chặt với công tác xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh.
Một điểm rất quan trọng trong quan điểm của Tổng Bí thư là sự kết hợp hài hòa giữa tính kiên quyết và tính nhân văn, giữa kỷ luật nghiêm minh và ổn định phát triển. Chống tham nhũng không theo phong trào cũng có nghĩa là không làm một cách cực đoan, máy móc, không vì xử lý vi phạm mà gây tâm lý hoang mang, sợ sai, sợ trách nhiệm trong đội ngũ cán bộ.
Tổng Bí thư đã nhiều lần nhấn mạnh: xử lý tham nhũng là để cảnh tỉnh, răn đe, giáo dục, nhằm làm cho cán bộ “không dám, không thể, không muốn và không cần” tham nhũng. Mục tiêu cuối cùng không chỉ là xử lý bao nhiêu vụ án, kỷ luật bao nhiêu cán bộ, mà là làm cho bộ máy vận hành minh bạch hơn, hiệu quả hơn, vì lợi ích của Nhân dân và đất nước.
Do đó, chống tham nhũng không phải là “đánh cho thật nhiều”, mà là đánh trúng, đánh đúng, đánh đến nơi đến chốn, đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, không có vùng cấm, không có ngoại lệ, nhưng cũng không để oan sai, không để lợi dụng chống tham nhũng để phục vụ động cơ cá nhân.
Chống tham nhũng phải gắn với hoàn thiện thể chế
Một nội dung cốt lõi trong chỉ đạo của Tổng Bí thư là chống tham nhũng không chỉ dừng ở xử lý hành vi vi phạm, mà quan trọng hơn là bịt kín các “kẽ hở” của cơ chế, chính sách. Nếu thể chế còn bất cập, chồng chéo, thiếu minh bạch thì tham nhũng vẫn còn “đất sống”.
Chống tham nhũng theo kiểu phong trào thường chỉ chú trọng phần “ngọn”, tức là xử lý cá nhân cụ thể, mà ít quan tâm đến việc sửa đổi cơ chế quản lý, kiểm soát quyền lực. Trong khi đó, Tổng Bí thư yêu cầu phải làm đồng thời cả hai việc: vừa xử lý nghiêm minh các vụ việc tham nhũng, vừa hoàn thiện thể chế, tăng cường kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực một cách chặt chẽ, khoa học.
Chỉ khi quyền lực được kiểm soát bằng cơ chế hiệu quả, minh bạch; trách nhiệm được xác định rõ ràng; lợi ích được phân bổ công bằng thì tham nhũng mới từng bước bị đẩy lùi một cách bền vững.
Vai trò nêu gương của người đứng đầu - củng cố niềm tin của Nhân dân
Tổng Bí thư đặc biệt nhấn mạnh vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu trong công tác phòng, chống tham nhũng. Chống tham nhũng không thể thành công nếu người lãnh đạo thiếu gương mẫu, nói không đi đôi với làm. Nếu người đứng đầu chỉ đạo quyết liệt trên giấy tờ nhưng bản thân lại buông lỏng quản lý, né tránh trách nhiệm hoặc thậm chí vi phạm, thì mọi nỗ lực đều trở nên hình thức.
Không chống tham nhũng theo phong trào cũng đồng nghĩa với việc mỗi cấp ủy, mỗi tổ chức đảng, mỗi cán bộ, đảng viên phải tự giác, thường xuyên soi mình, sửa mình. Công tác tự phê bình và phê bình phải thực chất, không nể nang, không né tránh, không “dĩ hòa vi quý”.
Một trong những kết quả quan trọng nhất của công cuộc phòng, chống tham nhũng thời gian qua là củng cố, tăng cường niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và Nhà nước. Tổng Bí thư nhiều lần khẳng định: Nhân dân rất đồng tình, ủng hộ cuộc đấu tranh này, nhưng cũng rất tỉnh táo, theo dõi xem chúng ta làm có thực chất, có bền bỉ hay không.
Nếu chống tham nhũng theo phong trào, làm lúc mạnh lúc yếu, thì niềm tin ấy sẽ bị ảnh hưởng. Ngược lại, nếu kiên trì, nhất quán, công tâm, minh bạch, thì dù khó khăn, phức tạp đến đâu, Nhân dân vẫn ủng hộ và đồng hành.
Thông điệp “tuyệt đối không chống tham nhũng theo kiểu phong trào” thể hiện quyết tâm chính trị rất cao của Đảng ta. Đó là quyết tâm làm đến cùng, làm lâu dài, làm bằng được, nhưng làm một cách bài bản, khoa học, thận trọng và hiệu quả.
Trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội, hội nhập quốc tế sâu rộng, yêu cầu đặt ra là vừa phải giữ vững kỷ cương, kỷ luật, vừa phải khuyến khích đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung. Điều này càng đòi hỏi công tác chống tham nhũng phải tránh tư duy phong trào, tránh cực đoan, tránh hình thức. Đây là cuộc đấu tranh không có điểm dừng, đòi hỏi bản lĩnh, trí tuệ, sự kiên trì và đồng thuận xã hội rất cao.
Chỉ khi chống tham nhũng được thực hiện một cách liên tục, có hệ thống, có chiều sâu, gắn chặt với xây dựng Đảng, hoàn thiện thể chế và kiểm soát quyền lực, thì mục tiêu xây dựng một Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa trong sạch, vững mạnh, vì Nhân dân phục vụ mới thực sự trở thành hiện thực.
Hồng Vĩnh