Giữa đại ngàn Tây Nguyên hùng vĩ, nơi núi rừng hòa quyện cùng mây trời, tiếng cồng chiêng từ bao đời nay vẫn ngân vang như nhịp đập linh thiêng của đất và người. Những ngày cuối năm 2025, những thanh âm ấy lại một lần nữa hội tụ, lan tỏa mạnh mẽ trong khuôn khổ Lễ hội Cồng chiêng Đông Nam Á 2025 - một sự kiện văn hóa đặc sắc, giàu ý nghĩa, đánh dấu hành trình 20 năm Không gian Văn hóa Cồng Chiêng Tây Nguyên được UNESCO vinh danh là “Kiệt tác di sản truyền khẩu và phi vật thể của nhân loại”.
Không gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên được UNESCO công nhận là _Kiệt tác di sản truyền khẩu và phi vật thể của nhân loại_ vào năm 2005.
Lễ hội không chỉ là dịp ôn lại giá trị trường tồn của di sản cồng chiêng, mà còn là minh chứng sinh động cho nỗ lực của tỉnh Lâm Đồng trong việc thực hiện các cam kết khi gia nhập Mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO trong lĩnh vực Âm nhạc. Thông qua sự kiện này, giá trị di sản văn hóa Việt Nam, đặc biệt là Không gian Văn hóa Cồng Chiêng Tây Nguyên, tiếp tục được tôn vinh, quảng bá sâu rộng đến cộng đồng trong nước và bạn bè quốc tế.
Điểm nhấn của Lễ hội là đêm hội Hòa âm Cồng chiêng Đông Nam Á 2025 điiên xra vào tối ngày 20/12 tại Quảng trường Lâm Viên (phường Xuân Hương – Đà Lạt). Đêm hội không chỉ là một không gian tôn vinh di sản, mà còn là nơi hội tụ của sáng tạo, kết nối cộng đồng và khát vọng vươn tầm của văn hóa Việt Nam trong dòng chảy khu vực và quốc tế.
Trong đời sống văn hóa của các dân tộc Tây Nguyên, cồng chiêng giữ vị trí đặc biệt quan trọng. Không chỉ là nhạc cụ, cồng chiêng còn được xem như vật linh, là phương tiện giao tiếp giữa con người với thần linh, tổ tiên và vũ trụ. Mỗi bộ chiêng mang một “hồn chiêng” riêng gắn với gia đình, dòng họ và buôn làng. Âm thanh cồng chiêng vang lên trong những thời khắc quan trọng của cộng đồng: lễ mừng lúa mới, lễ cúng bến nước, lễ bỏ mả, lễ cưới hỏi hay các dịp hội làng.
Trải qua bao biến thiên của lịch sử và đời sống hiện đại, không gian văn hóa cồng chiêng từng đứng trước nguy cơ mai một. Việc UNESCO công nhận Không gian Văn hóa Cồng Chiêng Tây Nguyên vào năm 2005 không chỉ là niềm tự hào lớn lao, mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm gìn giữ, bảo tồn và phát huy di sản quý báu này. Hai mươi năm nhìn lại, những nỗ lực bền bỉ của các cấp chính quyền, các nghệ nhân và cộng đồng các dân tộc Tây Nguyên đã góp phần đưa cồng chiêng trở lại đúng vị thế vốn có trong đời sống văn hóa, tinh thần của đồng bào các dân tộc nơi đây.
Và, Lễ hội Cồng chiêng Đông Nam Á 2025 được tổ chức là dịp để các nghệ nhân đồng bào các dân tộc tỉnh Lâm Đồng gặp gỡ, giao lưu, học hỏi và trao đổi kinh nghiệm với nghệ nhân đến từ nhiều địa phương trong cả nước cũng như các quốc gia Đông Nam Á. Những cuộc gặp gỡ ấy không chỉ diễn ra trên sân khấu, mà còn trong từng câu chuyện bên bếp lửa, từng buổi tập luyện, từng khoảnh khắc sẻ chia về nghề, về đời và về tình yêu dành cho di sản.
Mỗi đoàn nghệ nhân sẽ mang đến lễ hội sắc màu văn hóa riêng, tạo nên bức tranh đa dạng nhưng hài hòa của không gian cồng chiêng khu vực. Dù có khác biệt về tiết tấu, cách trình diễn hay nghi lễ đi kèm, song tất cả đều cùng chung một tinh thần: trân trọng thiên nhiên, đề cao cộng đồng và hướng tới sự gắn kết con người với cội nguồn văn hóa.
Thông qua các hoạt động trình diễn, giao lưu, trưng bày, lễ hội sẽ là diễn đàn mở để các nghệ nhân chia sẻ kinh nghiệm trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống. Những câu chuyện về việc truyền dạy cồng chiêng cho thế hệ trẻ, phục dựng các nghi lễ cổ hay đưa âm nhạc dân gian vào đời sống đương đại sẽ góp phần làm phong phú thêm nội dung và chiều sâu của lễ hội.
Một trong những mục tiêu quan trọng của Lễ hội Cồng chiêng Đông Nam Á 2025 là tiếp tục khẳng định giá trị to lớn của Không gian Văn hóa Cồng Chiêng Tây Nguyên trong kho tàng di sản văn hóa Việt Nam và nhân loại. Lễ hội không chỉ tái hiện những giá trị truyền thống, mà còn góp phần nâng cao nhận thức của cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ về ý nghĩa của việc bảo tồn di sản.
Việc tổ chức lễ hội trong bối cảnh Đà Lạt - Lâm Đồng là thành viên của Mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO trong lĩnh vực Âm nhạc càng làm nổi bật vai trò của âm nhạc dân gian trong phát triển bền vững. Cồng chiêng không chỉ là di sản của quá khứ, mà còn là nguồn cảm hứng cho sáng tạo nghệ thuật, cho giáo dục văn hóa và cho các sản phẩm du lịch đặc thù của địa phương.
Lễ hội lần nay cũng là cơ hội quan trọng để tỉnh Lâm Đồng quảng bá hình ảnh văn hóa và con người đến du khách trong và ngoài nước. Thông qua các hoạt động lễ hội, du khách có dịp trải nghiệm không gian văn hóa đặc sắc, tìm hiểu phong tục tập quán, trang phục truyền thống và đời sống tinh thần phong phú của đồng bào các dân tộc.
Du lịch gắn với di sản văn hóa đang được xem là hướng đi bền vững, góp phần vừa bảo tồn giá trị truyền thống, vừa tạo sinh kế cho người dân địa phương. Lễ hội đã và đang trở thành sản phẩm du lịch văn hóa tiêu biểu, thu hút du khách, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng giá trị trải nghiệm. Qua đó, bản sắc văn hóa các dân tộc tỉnh Lâm Đồng được lan tỏa một cách tự nhiên, sinh động và giàu cảm xúc.
Không chỉ là sự kiện văn hóa của riêng tỉnh Lâm Đồng, Lễ hội Cồng chiêng Đông Nam Á 2025 còn mang tầm vóc khu vực. Sự tham gia của các nghệ nhân đến từ nhiều quốc gia Đông Nam Á sẽ mở ra không gian giao lưu văn hóa rộng lớn, nơi các giá trị truyền thống được đối thoại, chia sẻ và học hỏi lẫn nhau.
Trong bối cảnh toàn cầu hóa, nhiều loại hình văn hóa truyền thống đang đối mặt với nguy cơ bị mai một. Việc các cộng đồng cùng nhau trao đổi kinh nghiệm bảo tồn, phục hồi và phát huy di sản là hết sức cần thiết. Lễ hội góp phần khẳng định rằng, dù khác biệt về ngôn ngữ hay biên giới, các quốc gia Đông Nam Á đều có chung trách nhiệm gìn giữ những giá trị văn hóa đặc sắc đã được hun đúc qua hàng nghìn năm lịch sử.
Không chỉ là sự kiện kỷ niệm 20 năm được UNESCO vinh danh, Lễ hội Cồng chiêng Đông Nam Á 2025 còn là lời khẳng định mạnh mẽ về sức sống của Không gian Văn hóa Cồng Chiêng Tây Nguyên trong đời sống hiện đại. Từ những buôn làng yên bình đến các sân khấu lớn, từ cộng đồng địa phương đến bạn bè quốc tế, tiếng cồng chiêng tiếp tục vang lên, kết nối quá khứ - hiện tại - tương lai.
Giữ gìn di sản không chỉ là bảo tồn những giá trị đã có, mà còn là trao truyền tinh thần, niềm tin và bản sắc cho các thế hệ mai sau. Trong âm vang hùng tráng của núi rừng Tây Nguyên, Lễ hội Cồng chiêng Đông Nam Á 2025 chắc chắn sẽ để lại dấu ấn sâu đậm, như một lời hẹn ước cho hành trình gìn giữ và lan tỏa văn hóa Việt Nam trên con đường hội nhập và phát triển.
Hồng Vĩnh