Ngày 12/6 hằng năm – Ngày Thế giới Phòng chống Lao động Trẻ em – không chỉ là dịp để cộng đồng quốc tế nâng cao nhận thức về quyền trẻ em, mà còn là lời nhắc nhở sâu sắc đối với mỗi quốc gia, mỗi địa phương về trách nhiệm bảo vệ, chăm lo và tạo điều kiện tốt nhất cho trẻ em phát triển toàn diện. Trong tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, phát triển kinh tế nhanh gắn với tiến bộ, công bằng xã hội, Đảng và Nhà nước ta luôn xác định trẻ em là trung tâm của chiến lược phát triển con người, là chủ nhân tương lai của đất nước.
Thiếu nhi tham gia màn đồng diễn kết nối trực tuyến với các điểm cầu trên cả nước. Ảnh: Báo Lâm Đồng điện tử.
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: “Trẻ em như búp trên cành; biết ăn, biết ngủ, biết học hành là ngoan”. Quan điểm nhất quán ấy tiếp tục được Đảng ta khẳng định trong nhiều nghị quyết, chỉ thị về công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em.
Trong những năm qua, Việt Nam đã đạt nhiều kết quả quan trọng trong công tác phòng ngừa, giảm thiểu lao động trẻ em. Hệ thống chính sách, pháp luật về trẻ em ngày càng được hoàn thiện; nhiều chương trình hành động quốc gia được triển khai đồng bộ từ Trung ương đến địa phương.
Đối với tỉnh Lâm Đồng, công tác bảo vệ trẻ em nói chung, phòng ngừa và giảm thiểu lao động trẻ em nói riêng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Là địa phương có thế mạnh về nông nghiệp công nghệ cao, du lịch và dịch vụ, đồng thời có địa bàn rộng, nhiều vùng sâu, vùng xa và đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, Lâm Đồng vẫn tiềm ẩn nguy cơ phát sinh lao động trẻ em trong các lĩnh vực sản xuất nông nghiệp thời vụ, kinh doanh hộ gia đình và lao động phi chính thức.
Thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về trẻ em, những năm qua, Tỉnh ủy, UBND tỉnh Lâm Đồng đã triển khai nhiều chương trình, kế hoạch nhằm phòng ngừa, giảm thiểu lao động trẻ em gắn với giảm nghèo bền vững và phát triển nguồn nhân lực. Đặc biệt, năm 2026, tỉnh ban hành nhiều giải pháp đồng bộ nhằm thực hiện chuẩn nghèo đa chiều, hỗ trợ trẻ em có hoàn cảnh khó khăn được tiếp cận giáo dục, y tế và các dịch vụ xã hội cơ bản.
Theo Kế hoạch thực hiện chuẩn nghèo đa chiều năm 2026 của tỉnh, đến đầu năm 2026, toàn tỉnh còn khoảng 28.000 hộ nghèo đa chiều, phấn đấu giảm tỷ lệ nghèo đa chiều từ 1% đến 1,5%. Đây là những con số cho thấy quyết tâm chính trị rất lớn của địa phương trong thực hiện mục tiêu giảm nghèo, bảo đảm an sinh xã hội và ngăn ngừa các nguy cơ phát sinh lao động trẻ em từ gốc.
Cùng với đó, tỉnh tiếp tục triển khai nhiều chính sách hỗ trợ học sinh nghèo, học sinh dân tộc thiểu số, học sinh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Nhiều chương trình như “Nâng bước em đến trường”, hỗ trợ học bổng, xe đạp, dụng cụ học tập, trợ cấp xã hội đã góp phần giúp trẻ em vùng sâu, vùng xa có điều kiện tiếp tục học tập, hạn chế tình trạng bỏ học sớm. Công tác vận động xã hội hóa chăm lo trẻ em được các cấp, các ngành và cộng đồng doanh nghiệp tích cực hưởng ứng, góp phần lan tỏa tinh thần trách nhiệm xã hội trong chăm sóc, bảo vệ trẻ em.
Trong bối cảnh Lâm Đồng đang hướng tới mục tiêu phát triển xanh, kinh tế số, nông nghiệp công nghệ cao và du lịch chất lượng cao, yêu cầu đặt ra là phải xây dựng nguồn nhân lực có trình độ, kỹ năng và tác phong lao động hiện đại. Muốn vậy, cần chăm lo tốt hơn nữa cho thế hệ trẻ ngay từ hôm nay. Phòng ngừa và giảm thiểu lao động trẻ em không chỉ là nhiệm vụ bảo đảm an sinh xã hội mà còn là yêu cầu chiến lược nhằm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Để nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa, giảm thiểu lao động trẻ em trong thời gian tới, cần tập trung thực hiện đồng bộ một số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm:
Trước hết, tiếp tục nâng cao nhận thức của các cấp ủy đảng, chính quyền, đoàn thể, doanh nghiệp và toàn xã hội về trách nhiệm bảo vệ trẻ em. Công tác tuyên truyền cần đi vào chiều sâu, phù hợp với từng nhóm đối tượng, làm cho mỗi gia đình hiểu rằng đầu tư cho trẻ em học tập là đầu tư cho tương lai phát triển bền vững.
Hai là, tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về trẻ em; đẩy mạnh thanh tra, kiểm tra các cơ sở sản xuất, kinh doanh có nguy cơ sử dụng lao động trẻ em trái pháp luật; xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm. Đồng thời, xây dựng cơ sở dữ liệu về trẻ em có nguy cơ lao động sớm để kịp thời can thiệp, hỗ trợ.
Ba là, thực hiện hiệu quả các chương trình giảm nghèo bền vững, tạo sinh kế cho người dân. Thực tiễn cho thấy, nghèo đói vẫn là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến lao động trẻ em. Vì vậy, giảm nghèo chính là giải pháp căn cơ để phòng ngừa lao động trẻ em.
Bốn là, phát huy vai trò của nhà trường, gia đình và cộng đồng trong quản lý, giáo dục trẻ em. Nhà trường cần chủ động phát hiện các trường hợp học sinh có nguy cơ bỏ học; tổ chức đoàn thể cần tăng cường hoạt động hỗ trợ, tư vấn tâm lý, định hướng nghề nghiệp cho thanh thiếu niên.
Năm là, huy động mạnh mẽ nguồn lực xã hội tham gia chăm lo trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, trẻ em vùng sâu, vùng xa, trẻ em dân tộc thiểu số; không để bất kỳ trẻ em nào vì nghèo khó mà phải từ bỏ ước mơ đến trường.
Ngày Thế giới Phòng chống Lao động Trẻ em 12/6 là dịp để khẳng định quyết tâm chính trị của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân trong thực hiện mục tiêu bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em. Tại Lâm Đồng, với quyết tâm chính trị cao, sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và sự chung tay của toàn xã hội, tin tưởng rằng công tác phòng ngừa và giảm thiểu lao động trẻ em sẽ tiếp tục đạt nhiều kết quả tích cực, góp phần xây dựng một xã hội nhân văn, tiến bộ, nơi mọi trẻ em đều được sống trong môi trường an toàn, được học tập, rèn luyện và phát triển toàn diện để trở thành những công dân có ích cho quê hương, đất nước.
*Hoàng Khôi