Trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, có những sự kiện mang ý nghĩa bước ngoặt, làm thay đổi toàn bộ tiến trình phát triển của đất nước. Một trong những dấu mốc quan trọng nhất chính là sự kiện Chủ tịch Hồ Chí Minh - khi đó là người thanh niên Nguyễn Tất Thành - ra đi tìm đường cứu nước vào ngày 5/6/1911. Đây không chỉ là một quyết định mang tính cá nhân, mà còn là bước ngoặt lịch sử, mở ra con đường mới cho cách mạng Việt Nam, đưa dân tộc ta từ bóng tối nô lệ giành lại ánh sáng độc lập, tự do.
Đến cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, đất nước ta rơi vào tình trạng khủng hoảng sâu sắc về đường lối cứu nước. Sau khi thực dân Pháp xâm lược, Nhân dân ta phải sống trong cảnh bị áp bức, bóc lột nặng nề. Các phong trào yêu nước liên tiếp nổ ra, nhưng đều lần lượt thất bại. Nguyên nhân chủ yếu là do thiếu một đường lối đúng đắn, thiếu sự lãnh đạo thống nhất và chưa tìm được phương pháp đấu tranh phù hợp. Chính sự bế tắc đó đã đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tìm một con đường cứu nước mới.
Sinh ra và lớn lên trong một gia đình có truyền thống hiếu học, yêu nước, Nguyễn Tất Thành sớm nuôi dưỡng trong mình lòng yêu nước sâu sắc và ý chí giải phóng dân tộc. Người đã chứng kiến cảnh bị áp bức, lầm than của đồng bào, sự bất lực của các phong trào yêu nước đương thời, từ đó hình thành quyết tâm ra đi tìm con đường mới. Khác với nhiều nhà yêu nước trước đó chọn sang các nước phương Đông, Nguyễn Tất Thành quyết định sang phương Tây - nơi được xem là “trung tâm” của chủ nghĩa tư bản và cũng là nơi sản sinh ra các tư tưởng tiến bộ của thời đại. Quyết định này thể hiện tầm nhìn xa trông rộng và tư duy độc lập, sáng tạo của Người.
Ngày 5/6/1911, từ bến cảng Nhà Rồng, Nguyễn Tất Thành lên con tàu Đô đốc Latouche-Tréville, chính thức bắt đầu hành trình tìm đường cứu nước. Trong suốt hơn 30 năm bôn ba khắp thế giới, Người đã đi qua nhiều châu lục, làm nhiều nghề khác nhau để sinh sống và học hỏi. Từ một người phụ bếp trên tàu, công nhân, thợ ảnh, đến nhà báo, nhà hoạt động chính trị - mỗi công việc đều giúp Người hiểu rõ hơn về xã hội và con người. Những trải nghiệm thực tiễn phong phú đã giúp Nguyễn Tất Thành nhận ra bản chất của chủ nghĩa thực dân và sự áp bức mà các dân tộc thuộc địa phải chịu đựng.
Trong quá trình tìm đường cứu nước, một bước ngoặt quan trọng đối với Nguyễn Tất Thành là khi Người tiếp cận với Luận cương của Lê-nin. Luận cương đã chỉ ra những điều mà Người đang tìm, tức là chỉ có chủ nghĩa xã hội, chỉ có cách mạng vô sản mới là con đường giải phóng chúng ta. Từ đây, Nguyễn Ái Quốc đã tìm thấy con đường giải phóng dân tộc đúng đắn: con đường cách mạng vô sản. Người khẳng định rằng chỉ có chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản mới có thể giải phóng triệt để các dân tộc bị áp bức.
Không dừng lại ở việc tiếp thu lý luận, Nguyễn Ái Quốc còn tích cực truyền bá tư tưởng cách mạng vào phong trào yêu nước Việt Nam. Người viết báo, viết sách, tổ chức các lớp huấn luyện, đào tạo cán bộ cách mạng. Tác phẩm “Bản án chế độ thực dân Pháp” đã vạch trần tội ác của chủ nghĩa thực dân, thức tỉnh tinh thần đấu tranh của Nhân dân ta. Đồng thời, Người cũng chuẩn bị những điều kiện cần thiết về tư tưởng, chính trị và tổ chức cho sự ra đời của một chính đảng cách mạng ở Việt Nam.
Ngày 3/2/1930, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc chủ trì Hội nghị hợp nhất ba tổ chức Cộng sản ở Việt Nam thành một đảng duy nhất là Đảng Cộng sản Việt Nam, với mục tiêu lãnh đạo phong trào cách mạng Việt Nam tiến hành giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng xã hội, giải phóng con người. Đây là kết quả trực tiếp của quá trình tìm đường cứu nước và hoạt động cách mạng không ngừng nghỉ của Người. Sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam đã chấm dứt tình trạng khủng hoảng về đường lối cứu nước kéo dài trong phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX, đồng thời xác lập con đường đấu tranh mới phù hợp với yêu cầu lịch sử. Từ đây, cách mạng Việt Nam có một lực lượng lãnh đạo thống nhất, có đường lối đúng đắn, gắn liền mục tiêu độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội.
Sự kiện Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước mang ý nghĩa lịch sử vô cùng to lớn. Trước hết, đó là bước ngoặt chuyển biến từ các phong trào yêu nước mang tính tự phát sang phong trào cách mạng có tổ chức, có lý luận khoa học dẫn đường. Thứ hai, sự kiện này đã mở ra con đường giải phóng dân tộc đúng đắn, phù hợp với xu thế phát triển của thời đại. Thứ ba, nó đặt nền móng cho những thắng lợi vẻ vang của cách mạng Việt Nam trong thế kỷ XX, tiêu biểu là Cách mạng Tháng Tám năm 1945, sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, cũng như các cuộc kháng chiến chống xâm lược sau này.
Bên cạnh ý nghĩa lịch sử, hành trình ra đi tìm đường cứu nước của Bác Hồ còn để lại nhiều bài học quý báu cho các thế hệ hôm nay. Đó là bài học về lòng yêu nước sâu sắc, luôn đặt lợi ích của quốc gia, của Nhân dân lên trên hết, trước hết. Đó là bài học về tinh thần độc lập, tự chủ, không rập khuôn máy móc theo các mô hình có sẵn mà biết vận dụng sáng tạo vào điều kiện cụ thể của đất nước. Đó còn là bài học về ý chí kiên trì, vượt qua mọi khó khăn, thử thách để đạt được mục tiêu đã đề ra.
Kỷ niệm 115 năm Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước gắn với kỷ niệm 136 năm Ngày sinh của Người, chúng ta càng hiểu rõ hơn về cuộc đời cách mạng và tư tưởng vĩ đại của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đây cũng dịp cán bộ, đảng viên và nhân dân hiểu sâu sắc hơn về những cống hiến to lớn của Người đối với sự nghiệp cách mạng Việt Nam và thế giới. Toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta nguyện thực hiện thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ mà Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV đã đề ra, vững tin bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam. Đó là tấm lòng tri ân sâu sắc của toàn dân tộc đối với công lao vĩ đại của Lãnh tụ Hồ Chí Minh.
Đức Thượng