Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đi xa, nhưng cuộc đời, sự nghiệp và những cống hiến vĩ đại của Người không chỉ làm rạng rỡ non song, đất nước Việt Nam mà còn để lại dấu ấn sâu sắc trong tim bạn bè quốc tế. Người là biểu tượng tiêu biểu của khát vọng độc lập, tự do và là hiện thân của trí tuệ, bản lĩnh, nhân văn của thời đại.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm Nhà máy xe lửa Gia Lâm (ngày 19-5-1955)
Thực tiễn lịch sử đã khẳng định, độc lập dân tộc là mục tiêu xuyên suốt trong cuộc đời hoạt động cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ngay từ năm 1911, với khát vọng cháy bỏng “làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do”, Người đã ra đi tìm đường cứu nước. Trong hành trình bôn ba qua nhiều châu lục, Người vừa lao động, vừa học tập, vừa tham gia phong trào công nhân và phong trào giải phóng dân tộc, đồng thời viết báo, tuyên truyền, tố cáo tội ác của chủ nghĩa thực dân.
Từ thực tiễn phong phú đó, Người nhận thức sâu sắc bản chất áp bức, bóc lột của chủ nghĩa thực dân và khẳng định con đường giải phóng dân tộc phải do chính Nhân dân thuộc địa thực hiện. Bước ngoặt quan trọng trong tư duy cách mạng của Người là khi tiếp cận Luận cương của Lênin về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa. Từ đó, Người xác định con đường cứu nước đúng đắn: cách mạng vô sản, độc lập dân tộc gắn với chủ nghĩa xã hội, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại.
Trên cơ sở đó, Hồ Chí Minh đã sáng lập và rèn luyện Đảng Cộng sản Việt Nam - nhân tố quyết định mọi thắng lợi của cách mạng. Người luôn nhấn mạnh vai trò của Đảng, coi xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh về chính trị, tư tưởng, tổ chức và đạo đức là nhiệm vụ then chốt.
Song song với đó, Người đặc biệt coi trọng xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Người khẳng định đoàn kết là sức mạnh, là nhân tố quyết định thắng lợi của cách mạng. Dưới sự lãnh đạo của Người, Mặt trận dân tộc thống nhất được hình thành, tập hợp mọi tầng lớp Nhân dân, tạo nên sức mạnh tổng hợp to lớn.
Chủ tịch Hồ Chí Minh rất quan tâm xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng. Từ những đội tự vệ ban đầu, Quân đội nhân dân Việt Nam từng bước lớn mạnh và trưởng thành, để hoàn thành vẻ vang mọi nhiệm vụ xây dựng và chiến đấu qua các thời kỳ cách mạng.
Dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, dân tộc Việt Nam đã giành được những thắng lợi vĩ đại, tiêu biểu là Cách mạng Tháng Tám năm 1945. Ngày 02/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình lịch sử, Người đọc Tuyên ngôn độc lập, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, mở ra kỷ nguyên mới - kỷ nguyên độc lập, tự do cho Nhân dân Việt Nam.
Tiếp đó, Nhân dân Việt Nam tiếp tục giành thắng lợi to lớn trong các cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1945-1954) và đế quốc Mỹ (1954 - 1975) xâm lược, bảo vệ vững chắc nền độc lập, tự do của Tổ quốc. Những thắng lợi này không chỉ có ý nghĩa lịch sử sâu sắc đối với dân tộc Việt Nam mà còn cổ vũ mạnh mẽ phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới.
Với những cống hiến to lớn, đặc biệt xuất sắc đó, năm 1990, Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên Hợp Quốc (UNESCO) đã tôn vinh Chủ tịch Hồ Chí Minh là Anh hùng giải phóng dân tộc, Nhà văn hóa kiệt xuất của Việt Nam, bởi Người là “biểu tượng xuất sắc về sự tự khẳng định dân tộc, đã cống hiến trọn đời mình cho sự nghiệp giải phóng dân tộc của Nhân dân Việt Nam, góp phần vào cuộc đấu tranh chung của các dân tộc vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội”.
Không chỉ là lãnh tụ thiên tài, Chủ tịch Hồ Chí Minh còn là một nhà văn hóa kiệt xuất. Sự nghiệp cách mạng của Người gắn liền với sự nghiệp xây dựng nền văn hóa mới Việt Nam. Đối với Người, giải phóng dân tộc và phát triển văn hóa luôn song hành, bổ trợ cho nhau.
Ngay từ những ngày đầu giành độc lập, Người đã đặc biệt quan tâm đến văn hóa, giáo dục. Người khẳng định: “Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu”, từ đó phát động phong trào xóa nạn mù chữ, xây dựng đời sống mới, hình thành con người mới. Người chủ trương xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, đồng thời tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại.
Trong suốt cuộc đời hoạt động, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tiếp thu sâu rộng các giá trị văn hóa Đông - Tây, kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại. Người có vốn hiểu biết phong phú về nhiều nền văn hóa, sử dụng thành thạo nhiều ngoại ngữ, qua đó truyền bá tư tưởng cách mạng và kết nối với bạn bè quốc tế.
Với tư cách là một Nhà văn hóa kiệt xuất, Người không chỉ góp phần tạo dựng một nền văn hóa mới cho dân tộc Việt Nam mà còn đóng góp vào kho tàng văn hóa nhân loại. Người đề cao các giá trị nhân văn, hòa bình, đoàn kết và trân trọng mọi giá trị văn hóa nhân loại. Bên cạnh đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh còn là một nhà văn, nhà thơ, nhà báo lớn; Người đã sử dụng ngòi bút như một vũ khí sắc bén phục vụ cách mạng; các tác phẩm của Người đa dạng về thể loại, từ chính luận, truyện ngắn đến thơ ca, đều mang giá trị tư tưởng và nghệ thuật sâu sắc. Những bài báo, tác phẩm văn học của Người không chỉ tố cáo chủ nghĩa thực dân mà còn thức tỉnh tinh thần đấu tranh của các dân tộc bị áp bức.
UNESCO đánh giá những đóng góp của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong lĩnh vực văn hóa, giáo dục và nghệ thuật là sự kết tinh truyền thống văn hóa ngàn năm của dân tộc Việt Nam và tinh hoa nhân loại, đồng thời thể hiện khát vọng chung của các dân tộc về hòa bình, độc lập, tự do và hiểu biết, tôn trọng lẫn nhau.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã hiến dâng trọn đời mình cho sự nghiệp cách mạng vẻ vang của Đảng ta, dân tộc ta, Nhân dân ta và bạn bè quốc tế. Tên tuổi và sự nghiệp của Người còn mãi với non sông đất nước ta, sống mãi trong lòng dân tộc ta và trong trái tim nhân loại. Người để lại cho Đảng ta, Nhân dân ta, các thế hệ hôm nay và mai sau một Di sản tư tưởng vô cùng quý báu, một tấm gương đạo đức và phong cách, lối sống sáng ngời.
Đức Thượng