Tại Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh “bốn nguyên tắc” cốt lõi nhằm hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn tới: (1) tăng trưởng thực chất, tức là không đánh đổi chất lượng, tính bền vững lấy tốc độ tăng trưởng đơn thuần; (2) kiên định nguyên tắc ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, đảm bảo các cân đối lớn, đây là điều kiện tiên quyết, trụ cột quyết định khả năng vận hành linh hoạt, an toàn và hiệu quả của toàn bộ nền kinh tế; (3) tận dụng hiệu quả mọi nguồn lực sẵn có, tập trung ưu tiên cho các dự án trọng điểm và thúc đẩy hợp tác công - tư, để gia tăng hiệu quả đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia; (4) tăng trưởng kinh tế cao phải đảm bảo phục vụ lợi ích, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân và công bằng xã hội. Đây không chỉ là một định hướng chính sách, mà còn là kim chỉ nam cho toàn bộ hệ thống chính trị trong việc triển khai chiến lược phát triển bền vững, bao trùm và nhân văn.
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động khó lường, việc đặt ra mục tiêu tăng trưởng hai con số là một khát vọng lớn, thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của Đảng và Nhà nước trong việc đưa đất nước bứt phá, rút ngắn khoảng cách phát triển với các quốc gia tiên tiến. Tuy nhiên, tăng trưởng nhanh nếu không đi kèm với chất lượng và sự phân bổ công bằng sẽ dễ dẫn đến những hệ lụy như gia tăng bất bình đẳng, suy giảm phúc lợi xã hội và tạo ra các rủi ro dài hạn cho nền kinh tế.
Chính vì vậy, nguyên tắc thứ tư mà Tổng Bí thư đề cập đã đặt con người vào vị trí trung tâm của mọi chính sách phát triển. Tăng trưởng không chỉ được đo bằng con số GDP, mà phải được cảm nhận rõ ràng trong đời sống hằng ngày của người dân: thu nhập được cải thiện, cơ hội việc làm mở rộng, dịch vụ y tế và giáo dục được nâng cao, môi trường sống an toàn và lành mạnh hơn.
Thực tiễn phát triển của nhiều quốc gia cho thấy, những mô hình tăng trưởng thành công và bền vững đều có điểm chung là chú trọng đến yếu tố bao trùm, không để ai bị bỏ lại phía sau. Khi người dân được thụ hưởng thành quả phát triển một cách công bằng, họ sẽ trở thành động lực thúc đẩy tăng trưởng thông qua tiêu dùng, sáng tạo và đóng góp vào xã hội. Ngược lại, nếu thành quả chỉ tập trung vào một nhóm nhỏ, sẽ làm suy yếu niềm tin xã hội và hạn chế tiềm năng phát triển dài hạn.
Để hiện thực hóa nguyên tắc này, trước hết cần tiếp tục hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa theo hướng minh bạch, hiệu quả và công bằng. Nhà nước cần đóng vai trò kiến tạo, bảo đảm môi trường cạnh tranh lành mạnh, đồng thời có các chính sách điều tiết hợp lý để giảm thiểu khoảng cách giàu nghèo. Hệ thống pháp luật phải được xây dựng và thực thi nghiêm minh, bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân và doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, đầu tư cho con người phải được xem là ưu tiên hàng đầu. Giáo dục và đào tạo cần được đổi mới toàn diện nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế số và cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Mỗi người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng, mà còn là chủ thể sáng tạo, đóng góp trực tiếp vào quá trình phát triển.
Lĩnh vực y tế cũng cần được chú trọng với mục tiêu bảo đảm mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe chất lượng với chi phí hợp lý. Một xã hội khỏe mạnh là nền tảng vững chắc cho tăng trưởng kinh tế, bởi sức khỏe không chỉ là quyền cơ bản của con người mà còn là nguồn lực quan trọng của quốc gia.
Ngoài ra, hệ thống an sinh xã hội cần được củng cố theo hướng toàn diện và bền vững. Các chính sách hỗ trợ người yếu thế, vùng sâu vùng xa, người lao động thu nhập thấp cần được triển khai hiệu quả, bảo đảm mọi người dân đều có cơ hội phát triển. Đây chính là yếu tố then chốt để duy trì sự ổn định xã hội và tạo nền tảng cho tăng trưởng lâu dài.
Một khía cạnh quan trọng khác là phát triển kinh tế phải đi đôi với bảo vệ môi trường. Người dân không thể thực sự hưởng lợi từ tăng trưởng nếu phải sống trong môi trường ô nhiễm, tài nguyên bị khai thác cạn kiệt. Vì vậy, các chính sách phát triển cần hướng tới kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải và sử dụng hiệu quả tài nguyên thiên nhiên.
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, việc ứng dụng công nghệ vào quản lý và cung cấp dịch vụ công cũng góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số không chỉ tạo ra động lực tăng trưởng mới mà còn giúp người dân tiếp cận dịch vụ nhanh chóng, minh bạch và thuận tiện hơn.
Tuy nhiên, để các chủ trương, chính sách thực sự đi vào cuộc sống, điều quan trọng là phải nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện. Các cấp, các ngành cần quán triệt sâu sắc tinh thần “lấy người dân làm trung tâm”, chuyển hóa thành hành động cụ thể trong từng chương trình, dự án. Việc đánh giá hiệu quả phát triển cũng cần bổ sung các tiêu chí phản ánh chất lượng cuộc sống, mức độ hài lòng của người dân, thay vì chỉ dựa vào các chỉ số kinh tế thuần túy.
Công tác truyền thông và tạo đồng thuận xã hội cũng đóng vai trò không nhỏ. Khi người dân hiểu rõ mục tiêu, ý nghĩa và lợi ích của các chính sách phát triển, họ sẽ tích cực tham gia và đồng hành cùng Nhà nước. Sự đồng thuận này chính là sức mạnh to lớn giúp vượt qua những khó khăn, thách thức trong quá trình thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đặt chỉ tiêu đến năm 2030: GDP bình quân đầu người 8.500 USD; chỉ số phát triển con người đạt 0,8 (mức rất cao); tỷ lệ hộ nghèo đa chiều duy trì mức giảm 1-1,5 điểm phần trăm/năm; phấn đấu thuộc nhóm 40 quốc gia có chỉ số hạnh phúc cao nhất; lượng phát thải khí nhà kính giảm 8 - 9%... Những mục tiêu này cho thấy tăng trưởng không chỉ được đo bằng quy mô kinh tế, mà bằng chất lượng cuộc sống của người dân.
Nhìn về phía trước, con đường đạt được tăng trưởng nhanh và bền vững không hề dễ dàng. Nhưng với định hướng đúng đắn, đặc biệt là việc đặt lợi ích của người dân làm trung tâm, Việt Nam hoàn toàn có cơ sở để hiện thực hóa mục tiêu này. Tăng trưởng kinh tế chỉ thực sự có ý nghĩa khi mang lại cuộc sống tốt đẹp hơn cho mọi người dân, khi mỗi người đều cảm nhận được sự tiến bộ và công bằng trong xã hội.
Nguyên tắc thứ tư mà Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh không chỉ là yêu cầu trong ngắn hạn, mà còn là triết lý phát triển lâu dài. Đó là lời khẳng định rằng mọi thành quả kinh tế cuối cùng đều phải quay trở lại phục vụ con người. Khi người dân được hưởng lợi, được bảo vệ và được trao cơ hội phát triển, họ sẽ trở thành nền tảng vững chắc nhất cho sự thịnh vượng của quốc gia.
Hồng Vĩnh