Công ước Hà Nội về chống tội phạm mạng gồm 9 chương, 71 điều, là văn kiện quốc tế toàn diện đầu tiên đặt nền tảng cho hợp tác toàn cầu trong phòng ngừa, điều tra và xử lý tội phạm mạng. Lễ ký kết diễn ra tại Hà Nội ngày 25-26/10/2025, đánh dấu bước ngoặt trong nỗ lực xây dựng không gian mạng an toàn, minh bạch và nhân văn. Theo Văn phòng Liên hợp quốc về ma túy và tội phạm (UNODC), đây là minh chứng cho tầm nhìn chung của các quốc gia về một môi trường số an ninh và phát triển bền vững.
Công ước đề ra bảy nội dung trọng tâm mang tính tiên phong và hợp tác sâu rộng:
(1) Hình sự hóa: Thống nhất khung pháp lý toàn cầu, yêu cầu các nước đưa tội phạm mạng vào luật hình sự, xử lý nghiêm các hành vi như xâm nhập, phá hoại, lừa đảo, rửa tiền hay phát tán nội dung xâm hại, đồng thời bảo đảm quyền con người và công bằng tư pháp.
(2) Thẩm quyền tài phán: Đưa ra nguyên tắc rõ ràng và linh hoạt, giúp các quốc gia phối hợp điều tra, truy tố tội phạm xuyên biên giới hiệu quả hơn.
(3) Biện pháp tố tụng: Cho phép thu thập, bảo toàn và giám sát chứng cứ điện tử có kiểm soát, cân bằng giữa an ninh mạng và quyền riêng tư.
(4) Hợp tác quốc tế: Thành lập mạng lưới liên lạc 24/7 để trao đổi khẩn cấp thông tin, mở rộng hợp tác sang mọi tội phạm nghiêm trọng, góp phần hình thành cơ chế toàn cầu chia sẻ chứng cứ điện tử.
(5) Phòng ngừa: Kêu gọi sự chung tay của chính phủ, doanh nghiệp, học giới và cộng đồng trong bảo vệ không gian mạng.
(6) Hỗ trợ kỹ thuật: Thúc đẩy đào tạo, chuyển giao công nghệ, cảnh báo sớm và chia sẻ kinh nghiệm để thu hẹp khoảng cách năng lực số.
(7) Cơ chế thực thi: Thiết lập hệ thống báo cáo, rà soát định kỳ và điều phối quốc tế nhằm bảo đảm minh bạch, tôn trọng chủ quyền và tăng cường đoàn kết toàn cầu.
Công ước Hà Nội không chỉ là công cụ pháp lý, mà còn là biểu tượng của niềm tin và hợp tác quốc tế, hướng tới một không gian mạng an toàn, công bằng và nhân văn cho toàn nhân loại.
Đinh Tiến