Kỳ họp thứ 10 của Quốc hội khóa XV diễn ra trong bối cảnh đất nước tiếp tục đẩy mạnh công cuộc chuyển đổi số toàn diện, với những thành tựu quan trọng và cũng không ít thách thức mới nổi lên trên không gian mạng. Trong chương trình nghị sự, Dự thảo Luật An ninh mạng năm 2025 (sửa đổi) là một trong những nội dung thu hút sự quan tâm lớn của đại biểu Quốc hội, cử tri, giới chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp. Điều này không chỉ bởi tính chất đặc thù của lĩnh vực an ninh mạng, một lĩnh vực nhạy cảm và liên quan trực tiếp đến an ninh quốc gia, mà còn bởi những tác động sâu rộng của đạo luật đối với sự phát triển kinh tế số, quyền lợi của người dân và môi trường pháp lý cho các doanh nghiệp công nghệ.
Hình minh họa
Việc Quốc hội đưa dự thảo này ra thảo luận tại kỳ họp thứ 10 cho thấy nhận thức rõ ràng về tính cấp thiết của việc hoàn thiện khung pháp lý mới, mang tính chiến lược, phù hợp với bối cảnh công nghệ đang thay đổi nhanh chóng và các nguy cơ an ninh mạng ngày càng gia tăng với quy mô lớn hơn, tổ chức tinh vi hơn. Dự thảo luật lần này được đánh giá không chỉ đơn thuần là một bản sửa đổi kỹ thuật, mà là bước điều chỉnh toàn diện nhằm tạo dựng nền tảng pháp lý cho an ninh quốc gia trên không gian số trong nhiều thập niên tới.
Bối cảnh mới và những thách thức gia tăng trên không gian mạng
Nếu như vài năm trước, vấn đề an ninh mạng được xem là chủ đề chuyên môn, khó tiếp cận, thì ngày nay, với sự phát triển và lan rộng của công nghệ số trong từng ngõ ngách đời sống, an ninh mạng trở thành vấn đề gắn liền với từng người dân. Từ hồ sơ cá nhân, giao dịch ngân hàng, quản lý hồ sơ y tế, học trực tuyến, kinh doanh trên mạng xã hội, đến vận hành hạ tầng giao thông, năng lượng… tất cả đều dựa vào hệ thống thông tin số. Do đó, mỗi rủi ro an ninh mạng đều có khả năng gây ra những tác động nghiêm trọng không chỉ đối với cá nhân, doanh nghiệp mà còn với an ninh quốc gia.
Thực tế cho thấy không gian mạng đang trở thành “chiến trường” mới của các loại hình tội phạm công nghệ cao, tấn công mạng có chủ đích, lừa đảo xuyên biên giới, đánh cắp dữ liệu, tung tin giả gây hoang mang xã hội. Bên cạnh đó, sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo, Internet vạn vật, điện toán đám mây và các mô hình kinh doanh số mới khiến các lỗ hổng an ninh trở nên khó lường và phức tạp hơn trước.
Trong khi đó, Luật An ninh mạng 2018 và các văn bản pháp luật liên quan, dù đã tạo được nền tảng quan trọng, nhưng đã bộc lộ những giới hạn trước sự thay đổi nhanh của công nghệ và các mô hình vận hành mới. Từ những yêu cầu này, việc sửa đổi luật là nhiệm vụ tất yếu và cấp bách.
Tinh thần của Dự thảo Luật An ninh mạng năm 2025 - Hài hòa hai trụ cột “an ninh” và “phát triển”
Một trong những thách thức lớn nhất khi xây dựng luật về an ninh mạng là làm sao để vừa bảo đảm an ninh quốc gia, vừa không kìm hãm sự phát triển của kinh tế số và môi trường đổi mới sáng tạo. Dự thảo luật năm 2025 được xây dựng trên tinh thần đó: tạo ra một khung pháp lý mạnh, chặt chẽ nhưng không gây cản trở đối với dòng chảy năng động của nền kinh tế số.
Thứ nhất, dự thảo thể hiện quan điểm quản lý hiện đại, đặt trọng tâm vào bảo vệ hệ thống thông tin quan trọng của quốc gia, bảo vệ dữ liệu cá nhân và duy trì môi trường trực tuyến an toàn cho người dân. Trong đó, bảo vệ dữ liệu cá nhân, vốn được xem là “tài nguyên cốt lõi” của thời đại số là yêu cầu cấp bách. Người dân ngày càng sử dụng nhiều dịch vụ số, chia sẻ nhiều thông tin cá nhân.
Thứ hai, dự thảo chú trọng cân bằng giữa quản lý và tự do sáng tạo. Bất cứ quy định nào liên quan đến yêu cầu lưu trữ dữ liệu, đặt văn phòng đại diện, kiểm soát thông tin hay trách nhiệm của nền tảng xuyên biên giới đều phải đảm bảo không gây cản trở hoặc tạo gánh nặng quá mức cho doanh nghiệp. Một môi trường pháp lý minh bạch, nhất quán và khả thi là điều kiện cần thiết để thu hút đầu tư, nhất là trong lĩnh vực công nghệ, một lĩnh vực có tốc độ tăng trưởng nhanh và đóng vai trò quan trọng trong chiến lược kinh tế của Việt Nam.
Thứ ba, dự thảo hướng đến nâng cao khả năng phối hợp liên ngành và quốc tế. Không gian mạng không có biên giới; tội phạm mạng cũng không dừng lại ở bất kỳ ranh giới lãnh thổ nào.
Thứ tư, dự thảo đề cập đến xây dựng văn hóa số và môi trường thông tin lành mạnh. Đây là yếu tố quyết định để an ninh mạng không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan quản lý mà là trách nhiệm của cả cộng đồng. Kiểm soát thông tin xấu độc, tin giả, nội dung gây mất ổn định xã hội cần được thực hiện nhưng phải dựa trên nguyên tắc tôn trọng quyền lợi của người dân và phù hợp với hiến pháp.
Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV đứng trước trách nhiệm quan trọng: thảo luận, góp ý và hoàn thiện một đạo luật có ý nghĩa chiến lược đối với tương lai của đất nước trong kỷ nguyên số. Sự tham gia của các đại biểu với nhiều góc nhìn, từ chuyên môn an ninh, công nghệ, pháp lý đến kinh tế sẽ giúp làm sáng tỏ những vấn đề còn tranh luận và bảo đảm rằng luật khi ban hành mang tính khả thi cao.
Đây cũng là dịp để Quốc hội lắng nghe ý kiến từ cộng đồng doanh nghiệp công nghệ, các tổ chức xã hội, giới nghiên cứu và người dân. Trách nhiệm của Quốc hội không chỉ là thông qua luật, mà còn là tạo dựng niềm tin của người dân đối với việc Nhà nước bảo vệ họ trên không gian mạng. Mỗi điều khoản được cân nhắc kỹ lưỡng không chỉ để giải quyết vấn đề hiện tại mà còn để dự báo và định hướng cho tương lai, nơi công nghệ sẽ tiếp tục thay đổi mạnh mẽ.
Việt Nam đang đặt mục tiêu đến năm 2030 trở thành quốc gia mạnh về công nghệ số, có nền kinh tế số chiếm tỷ trọng lớn trong GDP và hệ thống quản trị số hiệu quả. Để đạt mục tiêu này, an ninh mạng là một trong những nền tảng trọng yếu. Không gian số an toàn sẽ tạo điều kiện cho kinh tế số phát triển, người dân sử dụng dịch vụ trực tuyến một cách tin tưởng và doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư vào các sản phẩm công nghệ mới.
Kỳ họp thứ 10 của Quốc hội khóa XV là thời điểm quan trọng để định hình tương lai khung pháp lý này. Với tinh thần thận trọng, khách quan và trách nhiệm cao, Quốc hội được kỳ vọng sẽ hoàn thiện một đạo luật không chỉ đáp ứng yêu cầu trước mắt mà còn mở đường cho sự phát triển bền vững của đất nước trong tình hình mới.
Hồng Vĩnh