Mỗi độ xuân về, thiên nhiên Đà Lạt khoác lên mình gam màu trong trẻo của hoa lá, của nắng sớm và của những tán hoa mai anh đào bung nở hồng thắm. Giữa khung cảnh tưởng chừng rất đỗi yên bình ấy, Nhà lao thiếu nhi Đà Lạt lặng lẽ hiện hữu như một lát cắt ký ức của lịch sử, nơi từng ghi dấu những năm tháng khốc liệt, mà ở đó không ít thiếu niên, thanh niên yêu nước đã phải đánh đổi cả tuổi xuân, thậm chí cả sinh mệnh của mình cho độc lập, tự do của Tổ quốc. Hình ảnh mai anh đào nở rộ bên di tích không chỉ là vẻ đẹp của mùa xuân, mà còn là biểu tượng gợi nhắc sâu sắc về sự tiếp nối giữa quá khứ – hiện tại – tương lai, giữa hy sinh và cống hiến, giữa ký ức lịch sử và trách nhiệm của thế hệ trẻ hôm nay.

Đoàn thanh niên UBND tỉnh Lâm Đồng chăm sóc nghĩa trang liệt sĩ

Thanh niên hôm nay trong bối cảnh mới: nhiều cơ hội và đan xen không ít thách thức

Thanh niên Việt Nam đang sống trong một giai đoạn phát triển đặc biệt của đất nước. Hòa bình được giữ vững, kinh tế – xã hội không ngừng đổi mới, khoa học – công nghệ và chuyển đổi số mở ra những không gian phát triển chưa từng có, một kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Thế hệ trẻ hôm nay có điều kiện học tập tốt hơn, khả năng tiếp cận tri thức toàn cầu nhanh hơn, tư duy mở và tinh thần sáng tạo được khuyến khích mạnh mẽ.

Tuy nhiên, chính trong bối cảnh nhiều thuận lợi đó, một nghịch lý đang đặt ra: một bộ phận thanh niên tuy năng động, sáng tạo nhưng chưa thật sự “chín” về bản lĩnh. Sức chịu đựng trước môi trường sống, áp lực công việc, khả năng đối diện và vượt qua khó khăn, tinh thần dấn thân lâu dài trong những lĩnh vực khó, việc mới còn hạn chế. Không ít thanh niên giỏi lý thuyết nhưng thiếu trải nghiệm thực tiễn; nhanh nhạy với công nghệ nhưng thiếu chiều sâu về lý tưởng và trách nhiệm xã hội; có mục tiêu, lý tưởng nhưng không “nuôi dưỡng” lâu dài, bền vững, chưa nỗ lực, cố gắng phấn đấu hết khả năng, tiềm lực, lợi thế trong cuộc sống, công việc và hoạt động xã hội.

Thực tế cho thấy, trong môi trường cạnh tranh gay gắt và biến động nhanh của xã hội hiện đại, nếu không được rèn luyện về ý chí, bản lĩnh và “sức chiến đấu”, thanh niên rất dễ dao động, thậm chí đánh mất phương hướng, “rời bỏ” mục tiêu, lý tưởng đã đặt ra. Đây chính là vấn đề mà công tác thanh niên hiện nay cần nhìn thẳng, nói thật và có giải pháp căn cơ, lâu dài.

Nhà lao thiếu nhi Đà Lạt: ký ức không thể lãng quên của tuổi trẻ Việt Nam

Nhà lao thiếu nhi Đà Lạt là một trong những minh chứng đặc biệt cho tội ác của chế độ thực dân; đồng thời, là biểu tượng về tinh thần bất khuất, bản lĩnh, ý chí kiên cường của thế hệ trẻ Việt Nam trong những năm tháng kháng chiến. Khác với nhiều nhà tù khác, nơi đây giam giữ những thiếu niên và thanh niên rất trẻ, có người mới mười ba, mười bốn tuổi, nhưng đã sớm giác ngộ cách mạng và tham gia hoạt động yêu nước.

Trong điều kiện giam cầm khắc nghiệt, thiếu ăn, thiếu mặc, bệnh tật và đòn roi tra tấn diễn ra thường xuyên, nhiều em đã không thể sống sót. Nhưng cũng chính tại nơi này, ý chí đấu tranh, tinh thần đoàn kết và niềm tin vào ngày mai tươi sáng vẫn được nuôi dưỡng. Những câu chuyện về việc các em bí mật học chữ, truyền nhau lý tưởng cách mạng, động viên nhau vượt qua bệnh tật, đòn roi đã trở thành những trang sử xúc động về tuổi trẻ dám hy sinh vì Tổ quốc.

Ngày nay, khi đứng trước không gian Nhà lao thiếu nhi, nhất là trong sắc xuân mai anh đào nở rộ, người trẻ khó có thể không chạnh lòng. Sự đối lập giữa vẻ đẹp của thiên nhiên và ký ức đau thương của lịch sử tạo nên một chiều sâu cảm xúc đặc biệt; không ít trong chúng ta tự đặt ra câu hỏi: mình đang sống như thế nào với những gì cha ông đã đánh đổi?

Mai anh đào – biểu tượng của sự hồi sinh và tiếp nối

Mai anh đào không chỉ là loài hoa đặc trưng của Đà Lạt, mà còn mang trong mình ý nghĩa biểu tượng sâu sắc. Hoa nở vào đầu xuân, báo hiệu sự khởi đầu mới, sức sống mới và niềm hy vọng mới. Khi mai anh đào nở bên Nhà lao thiếu nhi, hình ảnh ấy càng trở nên giàu ý nghĩa: sự sống và tương lai vươn lên từ đau thương và mất mát.

Di tích quốc gia Nhà lao Thiếu nhi Đà Lạt

Đối với thanh niên hôm nay, mai anh đào có thể được nhìn nhận như một lời nhắn gửi thầm lặng của lịch sử: quá khứ dù đau thương đến đâu cũng không nhằm níu kéo con người trong bi lụy, mà để làm nền tảng cho khát vọng vươn lên mạnh mẽ hơn. Tuổi trẻ được thừa hưởng hòa bình, độc lập chính là “mùa xuân” được nở từ sự hy sinh của biết bao thế hệ đi trước.

Từ ký ức lịch sử đến trách nhiệm hiện tại của tuổi trẻ

Ký ức lịch sử chỉ thực sự có giá trị khi được chuyển hóa thành hành động cụ thể trong hiện tại. Đối với thanh niên, trách nhiệm ấy thể hiện trước hết ở nhận thức đúng đắn về vai trò, trách nhiệm của mình với chính bản thân, với gia đình, với tổ chức và với đất nước. Không phải mọi thanh niên đều phải làm những việc lớn lao, nhưng mỗi người đều cần làm tốt nhất công việc của mình, trong học tập, lao động, nghiên cứu, sáng tạo và phục vụ cộng đồng.

Trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và chuyển đổi số, thanh niên cần phát huy mạnh mẽ tinh thần xung kích, dám đi đầu trong những lĩnh vực mới, việc khó. Đồng thời, phải rèn luyện bản lĩnh chính trị vững vàng, không dao động trước những thông tin sai lệch, tiêu cực; giữ gìn và lan tỏa những giá trị tốt đẹp của dân tộc.

Nâng cao năng lực và “sức chiến đấu” của thanh niên trong thời kỳ mới

Bên cạnh những định hướng chung, thực tiễn tại tỉnh Lâm Đồng những năm gần đây cho thấy: nơi nào tổ chức Đoàn gắn chặt giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo lý uống nước nhớ nguồn với nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội, nơi đó thanh niên trưởng thành rõ rệt cả về tư duy lẫn bản lĩnh. Các phong trào như “Tuổi trẻ Lâm Đồng chung tay xây dựng nông thôn mới”, “Thanh niên tình nguyện vì cộng đồng vùng sâu, vùng đồng bào dân tộc thiểu số”, hay các đội hình trí thức trẻ hỗ trợ chuyển đổi số trong cơ quan nhà nước, hợp tác xã, doanh nghiệp nhỏ… đã trở thành môi trường rèn luyện rất thực chất cho đoàn viên, thanh niên. (Ảnh: Đoàn thanh niên UBND tỉnh Lâm Đồng trao tặng quà cho các hộ dân có hoàn cảnh khó khăn)

Đoàn thanh niên UBND tỉnh Lâm Đồng trao tặng quà cho các hộ dân có hoàn cảnh khó khăn

Từ thực tiễn đó, có thể đề xuất hệ thống giải pháp mang tính lý luận và hành động như sau:

Thứ nhất, đổi mới công tác giáo dục truyền thống và lý tưởng cách mạng. Việc giáo dục không nên dừng ở lý thuyết hay khẩu hiệu, mà cần gắn với trải nghiệm thực tế tại các di tích lịch sử như Nhà lao thiếu nhi, thông qua các hoạt động về nguồn, tọa đàm, diễn đàn thanh niên.

Thứ hai, tăng cường rèn luyện thanh niên thông qua thực tiễn. Mạnh dạn giao việc khó, việc mới; khuyến khích thanh niên đảm nhận những nhiệm vụ đòi hỏi sự bền bỉ, tinh thần trách nhiệm cao. Qua đó, thanh niên được thử thách, được va chạm và trưởng thành.

Thứ ba, xây dựng các phong trào hành động cách mạng thiết thực. Các phong trào cần đi vào chiều sâu, tránh hình thức, với những nội dung cởi mở, phong phú, tạo sự vui tươi, phấn khích, tạo được sự “ham muốn” tham gia của đoàn viên thay vì huy động, giao chỉ tiêu tham gia, để mỗi hoạt động thực sự là môi trường rèn luyện ý chí, kỷ luật và tinh thần cống hiến.

Thứ tư, chăm lo phát triển toàn diện cho thanh niên. Song song với yêu cầu cống hiến, cần tạo điều kiện để thanh niên học tập, khởi nghiệp, lập thân, lập nghiệp; kịp thời động viên, tôn vinh những tấm gương dấn thân vì cộng đồng. Thực tiễn tại Lâm Đồng cho thấy, nhiều mô hình thanh niên khởi nghiệp trong nông nghiệp công nghệ cao, du lịch xanh, kinh tế tuần hoàn đã khẳng định: khi được hỗ trợ đúng hướng, tuổi trẻ hoàn toàn có thể vừa làm giàu chính đáng, vừa đóng góp tích cực cho phát triển địa phương.

Thứ năm, phát huy vai trò xung kích của thanh niên trong việc đưa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng vào cuộc sống. Thanh niên cần là lực lượng đi đầu trong việc nghiên cứu, học tập và cụ thể hóa các nội dung của Nghị quyết thành chương trình hành động thiết thực, phù hợp với từng lĩnh vực, từng địa bàn. Đối với Lâm Đồng, đó là tinh thần xung kích trong xây dựng chính quyền số, đô thị thông minh, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tri thức; chủ động tham gia cải cách hành chính, nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân; góp phần bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa – lịch sử gắn với phát triển du lịch bền vững.

Thứ sáu, gắn giáo dục lý tưởng với yêu cầu kỷ luật, kỷ cương trong đội ngũ thanh niên, nhất là thanh niên trong khu vực nhà nước. Việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh cần được cụ thể hóa bằng thái độ làm việc nghiêm túc, tinh thần trách nhiệm cao, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Đây chính là cách thiết thực để tuổi trẻ góp phần xây dựng bộ máy nhà nước liêm chính, hiệu lực, hiệu quả theo tinh thần các Nghị quyết của Đảng.

Sắc xuân mai anh đào nở rộ bên Nhà lao thiếu nhi Đà Lạt là hình ảnh đẹp, giàu tính biểu tượng, gợi nhắc thế hệ trẻ hôm nay về một quá khứ hào hùng, nhiều hy sinh của cha ông. Từ ký ức ấy, tuổi trẻ cần hun đúc lòng biết ơn, chuyển hóa thành hành động cụ thể: rèn luyện bản lĩnh, nâng cao năng lực, tăng “sức chiến đấu” trong học tập, lao động, sống có lý tưởng, dám dấn thân và cống hiến. Trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc, thanh niên không chỉ là lực lượng đông đảo, mà phải thực sự trở thành “lực lượng kế cận xuất sắc của Đảng”, xứng đáng với những gì các thế hệ đi trước đã đánh đổi để có ngày hôm nay.

Trước cuộc sống hiện đại, có sự thay đổi hằng ngày, những thăng trầm của cuộc sống; đặc biệt thời điểm này, với sự nhộn nhịp khi Đà Lạt đón những đóa hoa mai anh đào nở rộ, mọi người nô nức, vui vẻ với những thước ảnh đẹp, cùng nhau du xuân, phấn khởi và hy vọng năm mới sẽ có nhiều điều tốt đẹp hơn. Chợt ngang và thăm Nhà lao thiếu nhi Đà Lạt bản thân đã rất xúc động, bồi hồi; là một đoàn viên thanh niên, đã tham gia các hoạt động về nguồn, đã từng thăm và tìm hiểu Di tích lịch sử Nhà lao thiếu nhi, nhưng lần thăm Nhà lao lần này với nhiều cảm xúc đan xen, một khoảng lặng nhất định, một cảm xúc biết ơn và đặc biệt trước khung cảnh hiện hữu bản thân có thêm một sự quyết tâm với chính bản thân mình, với những mục tiêu, lý tưởng mà bản thân đã chọn. Bài viết này xuất phát từ những cảm xúc biết ơn vô cùng và rất mong muốn có đông đảo “người đồng hành” - là thế hệ trẻ hôm nay hiện đang sống giữa vô vàn cái đẹp, nhưng hãy luôn hun đúc sự biết ơn và không quên những quá khứ đau thương để làm động lực phấn đấu, “nuôi dưỡng” bản lĩnh, nâng cao “sức chiến đấu” trong thực hiện mục tiêu, lý tưởng phục sự đất nước, góp phần nhỏ trong gìn giữ, bảo vệ và phát triển quê hương, đất nước trong thời kỳ mới./.

Phong Lâm (Nguyễn Văn Dũng – Sở Xây dựng tỉnh Lâm Đồng)